Candida Albicans: nieuwe inzichten

 

Al veel jaren staat Candida albicans in de belangstelling van de natuurgeneeskunde. Lange tijd is het Candida-syndroom een omstreden diagnose geweest. Recente wetenschappelijke inzichten laten zien dat deze buitengewone gist echter wel degelijk in staat is om een negatieve bijdrage te leveren aan allerlei gezondheidsproblemen, echter zonder dat Candida zich door het lichaam verspreidt. In dit artikel wordt dieper ingegaan op de bijzondere eigenschappen van Candida en de effecten op het lichaam. Wat is Candida? Candida albicans is een gist die bij veel personen van nature op de slijmvliezen van de mond en de geslachtsorganen en in de darmen voorkomt. Dit reservoir vormt de bron van alle vormen van Candida-infectie, zowel oppervlakkig als uitgebreid. Naast C. albicans kunnen ook andere Candida-soorten infecties veroorzaken, maar C. albicans komt het meest voor. Studies laten zien dat gezonde mensen in de loop der tijd tegelijkertijd of opeenvolgend met verschillende Candida-stammen gekoloniseerd kunnen zijn, wat aangeeft dat kolonisatie een dynamisch proces is. Gedurende het leven kan een bepaalde stam blijvend aanwezig zijn, zelf veranderen door genetische variaties (micro-evolutie) of worden verdrongen door andere stammen.

C. albicans kan een aantal verschillende infecties veroorzaken. Bij verder gezonde personen beperken deze zich tot oppervlakkige infecties zoals huidinfecties, vaginale infecties of infecties van het mondslijmvlies. Alleen bij een zeer sterk verzwakt immuunsysteem (zoals bij HIV, leukemie, chemotherapie, immunosuppressiva) kan een infectie optreden die zich door het lichaam verspreidt.

 

Candida-syndroom?

C. albicans wordt door sommigen gezien als de mogelijke oorzaak van diverse vermoeidheidsklachten en chronische gezondheidsproblemen. Hierbij wordt aangenomen dat de Candida-gist zich via het bloed verspreid heeft door het lichaam en zich in verschillende organen heeft genesteld. Hedendaagse inzichten geven aan dat Candida-soorten inderdaad een negatieve invloed op de gezondheid kunnen uitoefenen, maar dat dit niet gebeurt door een infectie in het gehele lichaam of diverse organen te veroorzaken.

Het Candida-dieet

In de praktijk blijken veel personen baat te hebben bij het Candida-dieet. Wanneer we kijken naar de wetenschappelijke inzichten van de afgelopen jaren kunnen we zien dat een aantal maatregelen uit dit dieet inderdaad effectief kan zijn bij een overmatige aanwezigheid van Candida. Aan de hand van de onderdelen van dit dieet zullen de nieuwste inzichten in de rol van Candida bij ziekte en de behandeling hiervan besproken worden, samen met de bijdrage die dit dieet kan leveren.

De belangrijkste voedingsmaatregelen in het Candida-dieet worden hieronder meer besproken. Deze zijn:

1. het vermijden van suikers en geraffineerde koolhydraten,
2. een verhoging van de vezelconsumptie,
3. het vermijden van gisten en schimmels, net als producten die door fermentatie worden geproduceerd en
4. het vermijden van veel voorkomende allergenen zoals zuivelproducten, noten etc.

1) Suiker en Candida

Uit de medische literatuur is bekend dat suiker de groei van Candida kan bevorderen. In een grondige studie is gekeken naar het effect van het gebruik van suiker op de groei van Candida albicans in het maagdarmkanaal. Hierbij bleek dat de normale suikerconsumptie uit het dieet geen relatie vertoonde met het aantal Candida-cellen in speeksel of ontlasting. Dagelijkse toediening van 110 gram suiker bleek vervolgens alleen een toename van Candida in de ontlasting te geven bij personen die aan het begin van de studie al een hoog aantal Candida-cellen in het speeksel hadden. Let wel: de toename van de dagelijkse suikerconsumptie was maar liefst 125%.

In een therapeutische situatie lijkt het op basis van deze gegevens alleen aan te raden om een radicale vermindering van de suikerconsumptie na te streven bij personen met een aangetoonde overgroei van Candida (kweek) en / of verschijnselen van het metabool syndroom. In andere situaties kan een minder radicale of geleidelijke vermindering van de koolhydraatconsumptie worden nagestreefd, maar dan in het kader van een goede voeding.

 

2) Verhoging van de vezelconsumptie

Vezelstoffen, zowel oplosbare als onoplosbare vezels, spelen een belangrijke rol in onze gezondheid. Hoewel deze vezelstoffen eveneens uit glucosemoleculen bestaan is hun effect op het lichaam volkomen anders dan van pure glucose. In de eerste plaats kunnen de vezels die ons lichaam zelf (gedeeltelijk) kan verteren, pas opgenomen worden nadat enzymen de lange glucoseketens tot kleinere, opneembare stukjes hebben afgebroken. Dit leidt tot een langzamere stijging en lagere maximale waarde van de glucosespiegel t.o.v. snel opneembare glucose. Alle niet op deze wijze verteerde vezels vormen de belangrijkste voedingsbron voor de darmflora. De darmflora vormt uit de vezelstoffen korte-keten-vetzuren (short chain fatty acids, SCFA). Alle SCFA worden snel opgenomen uit de darm. Het metabolisme van deze vetzuren vindt plaats in het darmepitheel, de lever en de spieren. Deze vetzuren zijn niet alleen een belangrijke voedingsstof voor het darmslijmvlies, maar stimuleren tevens de groei hiervan. De darmflora heeft dus ook een vitale functie als “leverancier” van de belangrijkste voedingsstoffen en groeistimulatoren voor het darmslijmvlies.

 

3) Het vermijden van gisten, schimmels en gefermenteerde producten

Een vast onderdeel van het Candida-dieet is het vermijden van producten die gist bevatten of door vergisting (fermentatie) geproduceerd zijn. Vaak wordt hiervoor als reden opgegeven dat dergelijke producten kunnen leiden tot de vorming van stoffen die de groei van Candida in de darm kunnen bevorderen. Of dit werkelijk het geval is valt te betwijfelen: hiervoor zijn in ieder geval geen duidelijke aanwijzingen te vinden in de medische literatuur. Het vermijden van deze producten kan wel een ander, in de praktijk vele malen belangrijker doel dienen: het vermijden van veel voorkomende antigenen.

 

4) Antigenen (allergenen) in de voeding: het darmslijmvlies in het immuunsysteem

Eén van de belangrijkste maatregelen is het vermijden van allergenen. Niet alleen de bekende allergenen uit de voeding (zuivel, noten, citrusvruchten, tarwe etc.), maar ook bakkersgist (Saccharomyces cerevisiae) dienen te worden vermeden voor een goed resultaat van de behandeling. De reden hiervoor is dat ontstekingsreacties op het niveau van het darmslijmvlies moeten worden voorkomen of geremd. Ontstekingsreacties verstoren de barrièrefunctie van het slijmvlies, waardoor er ongecontroleerd contact tussen antigenen in de darminhoud en het immuunsysteem plaatsvindt. Hierdoor wordt het normale mechanisme dat verantwoordelijk is voor het opwekken van tolerantie voor antigenen omzeild, en kunnen op diverse plaatsen in het lichaam, zowel binnen als buiten de darm, ontstekingsreacties optreden, met name in de slijmvliezen en de huid.

Andere oorzaken voor verstoring van de barrièrefunctie van het slijmvlies

Naast Candida en andere allergenen kunnen ook andere factoren bijdragen aan het optreden van een verstoorde slijmvliesbarrière. De belangrijkste hiervan zijn verstoring van de darmflora, ontsteking van de darmwand door andere oorzaken (Crohn, colitis ulcerosa), stress, geneesmiddelengebruik (met name NSAID’s, chemotherapie) en tekorten aan vitamine B12.

Candida en de slijmvliesbarrière

Wanneer er sprake is van een sterke aanwezigheid van Candida in de darm heeft dit eveneens een negatieve invloed op de barrièrefunctie van het slijmvlies. Allereerst bezit Candida verschillende eigenschappen die dit organisme in staat stellen om de slijmvliezen binnen te dringen. Zo scheidt C. albicans enzymen af die de beschermende slijmlaag helpen afbreken, kunnen gistcellen de eiwitten afbreken die onder normale omstandigheden de slijmvliescellen aan elkaar verbinden (junctioneiwitten) en zijn zij zelfs in staat om door de slijmvliescellen heen te dringen. Onderzoek bij muizen heeft aangetoond dat kolonisatie met C. albicans leidt tot een verhoogde doorlaatbaarheid van het darmslijmvlies. Ook leidt kolonisatie van het darmslijmvlies met Candida tot een verhoogde doorlaatbaarheid voor andere micro-organismen.

Immunogene eigenschappen van Candida: belangrijke kruisreactiviteit met Saccharomyces cerevisiae (bakkersgist)

Wanneer gekeken wordt naar het voorkomen van antilichamen tegen diverse schimmels bij mensen, valt op dat meestal afweereiwitten worden geproduceerd die reageren met antigenen van Candida, maar tegelijkertijd ook met Saccharomyces cerevisiae (bakkersgist) en Histoplasma capsulatum. Dit betekent dat deze organismen antigenen bezitten die sterk op elkaar lijken. Het bestaan van een dergelijke kruisreactiviteit tussen Candida en S. cerevisiae heeft belangrijke consequenties. Wanneer er namelijk sprake is van een kolonisatie met Candida en een verstoorde darmbarrière zullen antilichamen tegen Candida ook reageren met het alom tegenwoordige bakkersgist, en tot een ontstekingsreactie leiden.

 

Verschijnselen

De klachten kunnen van persoon tot persoon verschillen in aard en intensiteit, en zijn niet specifiek voor Candida. Gemeenschappelijke kenmerken zijn problemen met huid en/of slijmvliezen, allergieën, buikklachten en, bij ernstiger of langer bestaande vormen van beschadiging van het darmslijmvlies, vaak een invaliderende vermoeidheid. Opvallend is dat 95% van de personen die voldoen aan de criteria voor het chronisch vermoeidheidssyndroom ook chronische buikklachten aangeeft. In een recente studie bleek bovendien dat bij 80% van de personen met CVS een virus in de wand van het maagdarmkanaal aanwezig is, wat de link tussen CVS en het maagdarmkanaal bevestigt(139).

 

Dit artikel kunt u in zijn geheel lezen op deze website:

www.natuurdietisten.nl

Doe hier de candida test:

http://www.lilith.demon.nl/div/candida-test.html